Созылмалы есекжем (крапивница): түсіндіру қиын, бірақ емдеуге болатын ауру

Кейде былай болады: күн әдеттегідей өтіп жатқандай, ерекше ештеңе болмаған сияқты, бірақ кенеттен тері қыши бастайды. Алғашында оны жеген тағамға немесе кір жуатын ұнтаққа болған реакция шығар деп ойлайсың. Кейін күлдіреуіктер, қызару, ашып-күйдіру пайда болады. Бір күн өтеді - бәрі жоғалады. Бірақ бірнеше күннен соң қайтадан қайталанады. Тағы. Тағы.

Уақыт өте келе өз денеңнен қорқа бастағаныңды байқайсың. Кенеттен қайта бөртпе шыға ма деп ашық киім кимейсің. Қышынудан дұрыс ұйықтай алмайсың. Ұсақ-түйекке тез ашуланасың. Ең бастысы - мұның неге болып жатқанын түсінбейсің, себебі айқын себеп жоқ.

Көп адам үшін созылмалы есекжем (хроническая крапивница) дәл осылай басталады. Сырттай «онша маңызды емес» көрінгенімен, бұл жағдай өмір сапасын айтарлықтай төмендетуі мүмкін. Терідегі бөртпелер қалақайға тигендегі күйікке ұқсайды, атауы да содан шыққан.

Созылмалы есекжем деген не?

Есекжемнің түрлері әртүрлі. Олардың айырмашылығын түсіну өте маңызды, себебі емдеу тәсілі мен күтілетін нәтиже соған байланысты.

Кез келген есекжемнің негізінде иммундық жүйенің реакциясы жатады. Белгілі бір сәтте ағза гистаминді көп мөлшерде бөле бастайды - бұл зат терінің қызаруын, ісінуін, қышынуын және көтеріңкі күлдіреуіктердің пайда болуын туғызады. Бірақ осы жерден кейін жағдай әртүрлі өрбиді.

Жедел есекжем - көпшіліктің есекжем дегенде көз алдына елестететіні. Аллергенді жеді, дәрі қабылдады немесе тітіркендіргішпен байланыс болды - және көп ұзамай бөртпе шықты. Себебі түсінікті, реакция жылдам, емдеу әдетте қысқа мерзімді болады және көбіне мәселе қайталанбайды.

Созылмалы есекжем - мүлде басқа жағдай. Егер бөртпелер алты апта және одан да ұзақ уақыт бойы аптасына кемінде екі рет пайда болса, ол созылмалы есекжем деп есептеледі. Кейде бұл бірнеше айға, ал кейде жылдарға созылады. Ең жағымсызы - көп жағдайда айқын, нақты себеп табылмайды.

Созылмалы есекжем неге соншалықты мазалайды?

Бөртпе шыққанда, біз ең алдымен кінәліні іздейміз. Жаңа тағам ба? Стресс пе? Кір жуатын ұнтақ па? Мысық? Күн сәулесі ме?

Алайда созылмалы есекжем көбіне өз «заңымен» өмір сүреді. 80–90% жағдайда ол айқын анықталатын триггерсіз, өздігінен пайда болады. Дәл осы белгісі оны аса қажытатын етеді: бәрін бақылауда ұстауға тырысқанмен, тері ең қолайсыз сәтте қайтадан «жарылып» кетеді.

Адамдар бұл туралы форумдар мен әлеуметтік желілерде жиі жазады:

«Есекжем себепсіз шығады», «Ештеңе жемеймін, бірақ бәрібір қышынамын», «Дәрігерлер иықтарын ғана көтереді»…

Егер бұл сезімдер сізге таныс болса - сіз жалғыз емессіз.

Созылмалы есекжемнің мүмкін себептері мен триггерлері

Көп жағдайда нақты себеп белгісіз күйінде қалса да, асқынумен жиі байланысты болатын кейбір факторлар бар. Айта кету керек, бұл ауру әйелдерде жиірек кездеседі және көбіне еңбекке қабілетті жаста – 20-40 жас аралығында байқалады.

Инфекциялар

Кейде созылмалы есекжем вирустық немесе бактериялық инфекциядан кейін басталуы мүмкін. Оның үстіне, ол міндетті түрде ауыр инфекция бола бермейді.

Бұл мыналар болуы мүмкін:

• бастан өткерген қарапайым суық тию;

• вирустық инфекция;

• бактериялық ауру;

• ұзақ уақыт ауруханада жату.

Есекжем аурудан кейін бірнеше аптадан, тіпті айлар өткен соң пайда болуы мүмкін - адам бәрі әлдеқашан артта қалды деп ойлаған кезде.

Аутоиммундық аурулар

Аутоиммундық жағдайларда иммундық жүйе шамадан тыс белсенді болып, ағзаның өз тіндеріне қарсы шабуыл жасай бастайды. Бұл созылмалы есекжемнің дамуына қолайлы орта қалыптастыруы мүмкін.

Көбіне ол мына аурулармен байланысты болады:

• қалқанша безінің аурулары;

• целиакия;

• қант диабеті;

• жүйелі қызыл жегі;

• ревматоидты артрит.

Аутоиммундық бұзылыстардан бөлек, есекжем кейде демікпемен, бауыр ауруларымен, тіпті кейбір онкологиялық үдерістермен, мысалы лимфомамен қатар жүруі мүмкін.

Стресс және күрделі өмірлік оқиғалар

Кейде есекжем нақты бір себептен емес, бәрі бір уақытта әсер еткеннен пайда болады.

Күшті эмоциялар - жағымды болсын, ауыр болсын - іске қосатын триггерге айналуы мүмкін.

Жиі кездесетін мысалдар:

• жақын адамның қайтыс болуы;

• ажырасу;

• үйлену тойы;

• көшу;

• жаңа жұмыс;

• өмірдегі елеулі өзгерістер.

Ирониясы сол - созылмалы есекжемнің өзі де стресстің көзіне айналады. Нәтижесінде адам тұйық шеңберге түсіп қалуы мүмкін: стресс → бөртпелер → одан да күшейген стресс.

Физикалық және сыртқы факторлар

Кейбір адамдарда ауру нақты бір физикалық әсерлерге жауап береді:

• ыстық немесе суық су;

• температураның күрт ауысуы;

• қысым (тар киім, белдіктер, баулар);

• терінің үйкелуі;

• діріл;

• күн сәулесі.

Мысалы, біреу күн сайын ыстық душ қабылдап, есекжем неге кетпей жүргенін түсінбейді. Ал енді біреуде асқынуды сүйікті, бірақ тым тар спорттық бюстгальтер тудыруы мүмкін.

Дәрі-дәрмектер

Кейбір препараттар созылмалы есекжемді күшейтуі немесе оның сақталуына әсер етуі мүмкін. Көбіне бұл:

• стероидты емес қабынуға қарсы дәрілер (аспирин, ибупрофен және басқалары);

• ауырсынуды басатын дәрілер мен опиоидты анальгетиктер.

Асқынулардан сақтануға бола ма?

Есекжемнің көріністерінен толықтай құтылу әрдайым мүмкін емес, тек кейбір жағдайларда ғана. Егер триггер сізге белгілі әрі түсінікті болса, қарапайым қағиданы ұстану керек: себепті жою - асқыну жиілігін азайтады.

Бұл мынаны білдіруі мүмкін:

• тым ыстық душтан бас тарту;

• кеңірек, ыңғайлы киім таңдау;

• дәрі-дәрмектерді дәрігермен бірге қайта қарау;

• стрессті басқаруды үйрену.

Дегенмен шындықты айту маңызды: созылмалы есекжемнің барлық түрін осылай бақылауға болмайды. Көптеген асқынулар өздігінен, себепсіз пайда болады - бұл адамның кінәсі емес.

Есекжем күнделігін жүргізу керек пе?

Егер сіз күнделікті өмірде өзіңізбен болып жатқанның бәрін, мазалайтын жайттарды жазып отыруға үйренген болсаңыз, мұның тек өзіңізді жақсырақ түсінуге ғана емес, белгілі бір қорытындылар жасауға, заңдылықтарды байқауға және қателіктермен жұмыс істеуге көмектесетінін білесіз. Кейде бұл ауру жағдайында да шынымен пайдалы болуы мүмкін. Күнделікке мыналарды жазуға болады:

• не жегеніңізді;

• қандай дәрі-дәрмектер қабылдағаныңызды;

• стресс деңгейін;

• физикалық белсенділікті;

• ауа райы жағдайларын;

• бөртпелер қашан басталғанын және қанша уақытқа созылғанын.

Егер белгілі бір заңдылық анықталса - бұл үлкен плюс. Ал табылмаса - бұл да қалыпты жағдай. Айқын үлгінің болмауы сіздің бір нәрсені дұрыс істемей жүргеніңізді білдірмейді.

Есте сақтайтын ең маңызды нәрсе

Созылмалы есекжем - бұл «ұсақ-түйек бөртпе» те емес, ерік-жігерге байланысты мәселе де емес. Бұл мынадай ерекшеліктері бар жағдай:

• ұзақ уақытқа созылуы мүмкін;

• ұйқыға, көңіл күйге және өзін-өзі бағалауға қатты әсер етеді;

• міндетті түрде медициналық назарды талап етеді.

Созылмалы есекжемді емдеу

Жақсы жаңалық - симптомдарды бақылауға және өмір сапасын қайта қалпына келтіруге көмектесетін тиімді емдеу тәсілдері бар. Тіпті есекжем айына бір рет немесе жылына бір рет толқын тәрізді пайда болса да, өз белгілеріңізді біліп, дер кезінде маманға жүгіну маңызды. Мұндай жағдайда себептерін анықтап, белгілерді бағалап, емді таңдайтын дерматологтар немесе аллерголог-иммунологтар көмектесе алады.

Толық тексеруден кейін науқасқа мыналар тағайындалуы мүмкін:

• антигистаминдік препараттар;

• ауыр жағдайларда кортикостероидтар;

• қышынуға қарсы аэрозольдер мен жақпалар;

• арнайы диета.

Өз қалаңыздағы маманға қабылдауға тез әрі ыңғайлы түрде TopDoc сервисі арқылы жазылуға болады.

Егер қышыну, күлдіреуіктер мен қызару өміріңіздің тұрақты серігіне айналса, шыдап жүре берудің немесе «өзі өтіп кетер» деп күтудің қажеті жоқ. Сіз қышынуға деген тоқтаусыз қалаусыз өмір сүруге лайықсыз.

Алматыдағы дәрігерлер: созылмалы есекжемді емдеу

TopDoc.kz онлайн-платформасында сіз созылмалы есекжеммен, сондай-ақ басқа да аллергиялық және дерматологиялық аурулармен күресуге көмектесетін тәжірибелі аллергологтарды, иммунологтарды және дерматологтарды жылдам таба аласыз.

Сайтқа кіріп, дәрігерді таңдаңыз да, қабылдауға өтінім қалдырыңыз.

Немесе жұмыс уақытында Call-орталыққа хабарласыңыз: +7(707)2255009 (дс–жм, 09:00–18:00)

Сондай-ақ WhatsApp арқылы жазуға болады.